Düğünlerde boyna takılan, bebeğin yastığının altına konan, yıllarca bir kutuda saklanan altınların çoğu aslında aynı aileye aittir: Cumhuriyet altınları. Ancak bu ailenin içinde farklı adlar ve farklı kullanım alanları bulunur. Çeyrek, yarım, tam, gremse, ata lira... Aynı vitrinde yan yana duran bu altınlar arasındaki ayrımı bilmek, hem hediye seçerken hem de elinizdekileri değerlendirirken işinizi kolaylaştırır. Üsküdar'daki mağazamızda bu soruyu neredeyse her gün yanıtlıyoruz.
Ziynet Altını Ne Demek?
Ziynet, kelime anlamıyla süs demektir. Ziynet altınları da süs ve takı amacıyla basılan, kenarına ya da etrafına işçilik eklenebilen, iğneyle takılmaya uygun halkası olan sikkelerdir. Düğünlerde kurdeleye dizilen çeyrekler ve yarımlar bu gruba girer. 22 ayar olarak basılırlar ve boyutları birbirinden belirgin şekilde farklıdır.
Ziynet Altını Çeşitleri
- Çeyrek altın: En küçük ve en yaygın ziynet altınıdır; düğün, nişan ve doğum hediyelerinin en klasik tercihidir.
- Yarım altın: Çeyreğin iki katı ağırlığındadır; yakın akrabaların takılarında sıkça görülür.
- Tam altın: Yarımın iki katıdır; özellikle aile büyüklerinin hediyelerinde tercih edilir.
- Gremse: Tam altından daha büyük, iki buçukluk olarak da bilinen bir ziynet türüdür.
- Beşli: Ziynet ailesinin en büyük üyesidir, daha çok özel hediyelerde ve birikimde görülür.
Ata Lira ve Ziynet Tam Arasındaki Fark
Pek çok kişinin karıştırdığı konu budur. Ata lira, ön yüzünde Atatürk portresi bulunan ve Cumhuriyet altını adıyla da anılan sikkedir. Ziynet tam ile yakın büyüklükte görünse de ikisi aynı şey değildir. Ata lira daha çok saklamaya yönelik olarak basılır ve üzerinde işçilik bulunmaz; ziynet tam ise takı amaçlıdır, süsleme ve halka eklenebilir. Bu fark, alış ve bozdurma sırasında da kendini gösterir; çünkü işçilik içeren ürünlerde satış fiyatı ile geri alış arasındaki ayrım farklı hesaplanır.
Ata liranın bir de beşli versiyonu bulunur ve ata beşli olarak adlandırılır. Ziynet beşli ile ata beşli arasındaki ilişki de tam ile ata lira arasındaki ilişkiye benzer.
Hangi türü seçeceğinize karar verirken altının nerede ve nasıl kullanılacağını düşünmek işinizi kolaylaştırır. Düğünde kurdeleye takılacaksa ziynet altınları geleneğe en uygun seçimdir. Bir çocuğun ileride kullanması için kutuda saklanacak bir hediye düşünülüyorsa ata lira gibi işçiliği olmayan sikkeler de tercih edilebilir. Hediye edeceğiniz kişinin ailesindeki alışkanlıkları sormak, hangi türün daha çok değer gördüğünü anlamanın en kolay yoludur.
Eski ve Yeni Basım Altınlar
Elinizdeki çeyrek ve yarımların bir kısmı eski tarihli basımlar olabilir. Yıllar içinde tasarım ayrıntıları ve ambalaj şekilleri değişmiş olsa da ayar ve ağırlık standartları korunmuştur. Bununla birlikte uzun süre takılmış, aşınmış, delinmiş ya da kenarı ezilmiş altınlar değerlendirilirken tartıdaki kayıp hesaba katılır. Altınlarınızı saklarken birbirine sürtünmeyecek şekilde ayrı keselerde ya da kutularda tutmak bu aşınmayı azaltır.
Takı Olarak Kullanım
Ziynet altınları yalnızca kutuda saklanmaz. Bir çeyreği kolye ucuna, bir yarımı bilekliğe dönüştürmek oldukça yaygın bir uygulamadır. Annelerin düğünlerinden kalan altınları kızlarına kolye olarak yeniden düzenlettiği de sık gördüğümüz güzel bir gelenektir. Bu tür dönüşümlerde altının etrafına eklenen çerçeve ya da halka işçiliği, parçaya yeni bir görünüm kazandırırken altının kendisini korur. Çerçeveli bir çeyrek kolye, hem gündelik hayatta takılabilen bir takı hem de aileden kalan bir hatıra olarak çift anlam taşır.
Ziynet altınlarını ve Cumhuriyet altını çeşitlerini yakından görmek için Üsküdar'daki mağazamıza bekleriz. Ürün gruplarımız hakkında bilgiye ana sayfamızdan, düğün ve hediye üzerine hazırladığımız diğer rehberlere blog sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
